In de Algemene wet bestuursrecht is bepaald wat u kunt doen als u het niet eens bent met een beslissing van een overheidsinstantie en aan welke regels de overheid zich bij het nemen van een beslissing heeft te houden. Deze regels zijn ingewikkeld en kennen veel uitzonderingen. Wat volgt is een beschrijving van de meest gangbare procedure.

De regels in deze wet gelden voor alle overheidsinstanties die een bestuursorgaan zijn. Tegenover alle bestuursorganen heeft u dezelfde rechten en plichten. Voorbeelden van bestuursorganen zijn o.a. de Staat, provincies, gemeenten en waterschappen. Naast deze overheidsinstanties zijn er nog talloze andere colleges en personen die als bestuursorgaan worden aangemerkt. Wanneer u twijfelt of een instantie een bestuursorgaan is raadpleeg dan de betreffende instantie of persoon.

U kunt bezwaar indienen tegen beslissingen van de overheid die volgens de wet een besluit zijn. Een besluit is een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, bijvoorbeeld een beslissing van de gemeente om wel of niet een vergunning te verlenen.

Tegen de meeste besluiten kan bezwaar worden gemaakt. Een besluit kan in principe worden aangevochten als het gaat om een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan gericht aan een individu of aan een vaststaand aantal mensen. Dit wordt een beschikking genoemd. Zo is bijvoorbeeld het afwijzen van een bouwvergunning een besluit dat kan worden aangevochten. Het afwijzen (of toewijzen) van een vergunning gebeurt namelijk schriftelijk en is gericht aan een individu of een vaststaand aantal mensen.

Twijfelt u of u bezwaar kunt maken lees dan uw beslissing na, daarin wordt meestal vermeld of en op welke wijze u bezwaar kunt maken.

Soms dient u, in plaats van bezwaar, beroep in te stellen bij een hogere instantie. In de schriftelijke beslissing die u wilt aanvechten staat als het goed is vermeld waar en op welke wijze u bezwaar maakt of beroep kunt instellen.

Volgens de wet mag alleen een belanghebbende tegen een besluit van de overheid bezwaar indienen. Een belanghebbende is een persoon wiens belang rechtstreeks bij het besluit betrokken is.

Niet zomaar iedereen kan bezwaar maken tegen een besluit. Stel, uw buurman heeft een kapvergunning aangevraagd voor het kappen van een boom in zijn tuin en de gemeente besluit de vergunning te verlenen. De wetgever heeft bepaald dat alleen een belanghebbende een besluit (van de overheid) kan aanvechten.

Er zijn een aantal criteria om als belanghebbende aangemerkt te worden: de desbetreffende persoon dient in zijn eigen, persoonlijke belang getroffen te worden. Zoals al eerder gezegd kan iemand die niet in de buurt woont geen bezwaar maken tegen het verlenen van een kapvergunning; het moet gaan om een actueel en objectief bepaalbaar belang. Dit houdt in dat het moet gaan om een belang dat nu speelt. U kunt dus geen besluit aanvechten dat u eventueel in de toekomst zou kunnen schaden. Ook is het niet voldoende dat u vindt dat u een belang heeft bij het besluit. Het uitgangspunt is dat een objectief persoon vindt dat u een belang heeft; het in het geding zijnde belang moet rechtstreeks getroffen worden door het besluit.

Wie belanghebbend is kan een bezwaarschrift indienen. Het is verstandig u daarbij te laten bijstaan door een jurist die uw bezwaren kan vertalen in – en aanvullen met – juridische argumenten en bekend is met de relevante wet- en regelgeving.

Let op: Het indienen van een bezwaarschrift heeft geen schorsende werking. Wanneer u niet kunt wachten op de beslissing op het bezwaarschrift, bijvoorbeeld omdat de bomen waarvoor een kapvergunning is verleend dan al gekapt zijn, kunt u bij de rechtbank (tegelijk) een zogeheten voorlopige voorziening vragen (in dit geval schorsing van de kapvergunning). Dat u uw kansen op een dergelijke voorlopige voorziening vergroot door het inschakelen van deskundige hulp staat buiten kijf.

Terug naar het bezwaarschrift. Daarin vraagt u het bestuursorgaan die het bestreden besluit heeft genomen het besluit te heroverwegen. De bezwaarschriftprocedure hoort 6 of 10 weken te duren maar deze termijn wordt dikwijls overschreden. Tegen de overschrijding van de termijn kan met behulp van de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen worden opgetreden. Tijdens de bezwaarschriftprocedure dient u te worden gehoord. De hoorzitting kunt u zien als een verlengstuk van het bezwaarschrift. Ook op dat moment kunt u zich laten bijstaan door een jurist.

U krijgt de beslissing op uw bezwaarschrift schriftelijk thuisgestuurd. Wanneer u wint kan dit het einde betekenen van het geschil. De tegenpartij kan echter ook in beroep gaan. U kunt ook in beroep gaan wanneer u het niet eens bent met de beslissing op het bezwaarschrift. In die beslissing staat meestal vermeld bij welke bestuursrechter u in beroep kunt gaan en tot wanneer u dit kunt doen.

U doet dit met een beroepschrift, waarmee u beroep instelt bij de rechtbank. In het beroepschrift dient u onder andere te vermelden waarom u het niet eens bent met de beslissing op uw bezwaarschrift en wat volgens u wèl de juiste beslissing zou moeten zijn. Wanneer een zaak spoedeisend is kunt u ook in dit stadium (tegelijk) een kort geding aanspannen en een zogeheten voorlopige voorziening vragen. Na het beroep bestaat vaak ook nog de mogelijkheid van hoger beroep.

U begrijpt dat bij het voeren van een administratieve procedure tegen een besluit van de overheid nog heel wat komt kijken. De verschillende stappen in een procedure luisteren nauw en naar gelang men verder komt in de procedure wordt deze meer ingewikkeld. Bovendien betekent het missen van een termijn of stap al snel dat u geen recht meer heeft om een besluit te bestrijden. Om deze redenen is het belangrijk in een zo vroeg mogelijk stadium deskundige bijstand te vragen.

Recht voor Allen kan deze bijstand bieden. Garantie op succes bestaat – zeker in de rechtspraak – niet, maar dat deskundige rechtsbijstand uw kansen op een gunstige afloop aanzienlijk vergroot mag duidelijk zijn.